Proton to malezyjski producent samochodów, którego powstanie w 1983 roku miało na celu stworzenie miejsc pracy w sektorze motoryzacyjnym oraz wspieranie rozwoju przemysłów powiązanych w Malezji. Założycielem marki był Mahathir Mohamad, który oficjalnie zaprezentował pierwszy narodowy samochód kraju, Protona Sagę. Przez dekady marka ewoluowała od lokalnego producenta do gracza międzynarodowego, nabywając kontrolujący udział w brytyjskiej firmie Lotus i inwestując w nowoczesne technologie.
Narodziny marki i pierwszy samochód narodowy Malezji
Proton Holdings Berhad została oficjalnie założona 7 maja 1983 roku. Głównym celem powstania przedsiębiorstwa było stymulowanie gospodarki Malezji poprzez rozwój przemysłu motoryzacyjnego i tworzenie nowych miejsc pracy. Pierwszym krokiem w kierunku produkcji własnych pojazdów był debiut modelu Proton Saga w 1985 roku. Premiera tego samochodu miała charakter historyczny, ponieważ Dato’ Seri Dr. Mahathir Mohamad, premier Malezji, oficjalnie zaprezentował Protona Sagę jako pierwszy samochód narodowy kraju.
Model ten odniósł ogromny sukces komercyjny. Liczba sprzedanych egzemplarzy Protona Sagii przekroczyła 1,2 miliona, co potwierdza jego status kultowego pojazdu w regionie. W 1987 roku marka poszerzyła gamę nadwoziową, wprowadzając na rynek wersję hatchbacka o nazwie Proton Saga Aeroback. Jesienią tego samego roku, dokładnie 10 października 1987, nastąpiła premiera rynkowa modelu Proton Saga 1.5 Aeroback.
Sukcesy międzynarodowe i ewolucja gamy modelowej
Na początku lat 90. Proton kontynuował rozwój swojej oferty, wprowadzając na rynek nowe warianty i modele. W sierpniu 1992 roku zadebiutował Proton Saga Iswara, nazwany na cześć motyla Papilio iswara występującego w Sarawaku. Model ten wyróżniał się nową atrapą chłodnicy, smukłymi reflektorami, rowkowanymi kloszami świateł tylnych, plastikowymi zderzakami oraz bocznymi listwami.
W 1988 roku marka zyskała uznanie na arenie międzynarodowej. Proton zaprezentował model Saga na Międzynarodowym Targu Motoryzacyjnym w Wielkiej Brytanii, gdzie zdobył trzy prestiżowe nagrody: dwa złote i jedno srebrne, przyznane za jakość nadwozia oraz ergonomię. Kolejnym ważnym krokiem była premiera Protona Wiry w maju 1993 roku. Był to praktyczny i elegancki czterodrzwiowy sedan. Warto zauważyć, że w danych źródłowych pojawia się informacja o wprowadzeniu na rynek sportowej pięciodrzwiowej wersji hatchbacka modelu Wira, czyli Proton Wira Aeroback, datowanej na 23 maja 1983 roku.
W listopadzie 1994 roku Proton zaprezentował model Proton Satria. Był to pierwszy trzypiętrowy hatchback firmy, skierowany bezpośrednio na rynek sportowych hatchbacków. Gamę modeli uzupełniały również warianty takie jak Proton Wira, który został wprowadzony na rynek w 1993 roku.
Czy wiesz, że...? Nazwa modelu Proton Saga Iswara pochodzi od motyla Papilio iswara, który występuje w regionie Sarawak w Malezji. Samochód ten charakteryzował się charakterystycznymi elementami stylistycznymi, takimi jak rowkowane klosze świateł tylnych i plastikowe zderzaki.
Przejęcie Lotusa i rozwój własnych technologii
Kluczowym momentem w historii marki było wejście na rynek brytyjski. W 1996 roku Proton nabył 80-procentowy udział w grupie Lotus. Proces ten został sfinalizowany 30 października 1996 roku, kiedy to marka nabyła kontrolujący udział w spółce Lotus Group International Limited. Przejęcie to pozwoliło na wykorzystanie brytyjskiego know-how inżynieryjnego.
Współpraca z Lotusem zaowocowała rozwojem własnych jednostek napędowych. W 2003 roku Proton zaprezentował nowy prototyp silnika CamPro w fabryce Lotus w Norwich w Anglii. Oficjalna premiera rynkowa silnika CamPro nastąpiła w 2004 roku, a został on zastosowany w modelach Proton Gen-2. Technologia ta stała się ważnym elementem oferty marki, umożliwiając produkcję bardziej wydajnych pojazdów.
Nowoczesne wyzwania i zrównoważony rozwój
W ostatnich latach Proton skupił się również na innowacjach związanych z energią odnawialną. W 2021 roku marka zainstalowała największy w Malezji parking z dwustronnymi panelami fotowoltaicznymi. Inwestycja ta podkreśla zaangażowanie firmy w zrównoważony rozwój i wykorzystanie czystych źródeł energii w swoich obiektach.
Podsumowując historię marki od 1983 do 2021 roku, można zauważyć następujące kluczowe kamienie milowe:
- Założenie Proton Holdings Berhad przez Mahathira Mohamada w celu rozwoju przemysłu motoryzacyjnego w Malezji.
- Premiera pierwszego samochodu narodowego, Protona Sagii, która sprzedała się w ponad 1,2 miliona egzemplarzy.
- Sukces na Międzynarodowym Targu Motoryzacyjnym w Wielkiej Brytanii w 1988 roku, gdzie marka zdobyła trzy nagrody za jakość nadwozia i ergonomię.
- Przejęcie kontrolującego udziału w Lotus Group International Limited w 1996 roku.
- Rozwój własnej technologii silnikowej, reprezentowanej przez silnik CamPro zaprezentowany w 2003 roku i wprowadzony na rynek w 2004 roku.
- Inwestycja w energię odnawialną poprzez instalację największego w Malezji parkingu z panelami fotowoltaicznymi w 2021 roku.